ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )
221
عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )
نشده و بىعيب است ، مردم بيمار و اطباء به آن پناه برده و از آنها استفاده كردهاند ؛ چه كتابهاى سبك و زنان و پرمعنائى از خود بجاى گذاردهاند ، كه دريافت مطالب آنها گرچه آسان است ، ولى در شفاى بيمار به مثل كوهها بزرگ و استوار مىباشند ) . قسمتى از عبارات و آداب و كلمات حكيمانهء جالينوس را حنين بن اسحق در كتاب « نوادر الفلاسفه و الحكماء » و « آداب المعلمين القدماء » نقل نموده است . جالينوس گفته است : همّ موجب از بين رفتن قلب و غم مرض قلبى است ، سپس آن را تفسير نموده و گفته است : « غم نسبت بگذشته و هم نسبت بآينده مىباشد » . در جاى ديگر گفته است : غم در مورد چيزى است كه از دست رفته و همّ دلواپسى نسبت به آنچه بايد بشود خواهد شد . از غم بپرهيز زيرا زندگى تو را از بين مىبرد ، مگر نديدهاى اگر مدتى انسان محزون و مغموم بماند ، حيات او متلاشى مىگردد . سپس وضع قلب را توصيف نموده مىگويد : قلب داراى دو حفره يكى در طرف راست و ديگرى در طرف چپ دارد . خون در حفرهء راست بيشتر از طرف چپ مىباشد و از هر دو حفره قلب دو رگ به طرف مغز كشيده شده است . پس اگر عارضهاى بر قلب برسد ، كه موافق مزاج آن ( قلب ) نباشد ، انقباض حاصل مىكند و با انقباض آن دو رگ مزبور هم منقبض مىشوند . نتيجهاش تشنج و دردى است كه در بدن انسان عارض مىگردد . و به عكس اگر عارضه قلبى موافق طبع و مزاج آن ( قلب ) بود ، منبسط شده و رگهاى مزبور منبسط مىگردند . همچنين گفته است : در قلب رگ كوچكى است مثل لوله كه بر شكافها و روپوش و جسم قلب مشرف است . اگر انسان دچار غم شود ، آن رگ كوچك منقبض شده و قطرات خونى از آن بر مركز قلب و غلاف آن مىچكد ، در آن حال از